همزمان سازی فحلی در میش وبز
توليدمثل گوسفند و بز فصلي است و براي آبستن كردن ميش در خارج از فصل بايـد از روشهاي خاصي استفاده كرد تا مانع فصل را از ميان برداشت. به ايجاد فحلـي در خـارج از فصل توليدمثل "القاء فحلي" ميگويند. مهمترين روشهاي القاء فحلـي در گوسـفند و بـز، روشهاي هورموني هستند كه معمولاً دو روش عمده در دنيا بكار برده ميشوند: 1- تيمار پروژسترون+eCG) (PMSGمتداولترين و اقتصاديترين روش در دنيا
2- تيمار ملاتونين در هر دو روش فوق، استفاده توام از اثر نر (ورود ناگهاني قوچ يا نربز) و فلاشينگ (شوك تغذيهاي) كه قبلاً توضيح داده شدند، همراه با تيمار هورمـوني، رانـدمان كـار را بـسيار بهتـر خواهد كرد. اصطلاح ديگر در كنترل هورموني توليدمثل گوسفند و بز، "همزمانسازي فحلي" است. در حالت طبيعي همه ميشهاي يك گله همزمان با هم فحل نميشوند و لذا زايش آنها نيز پراكنده ميباشد. در صورتي كه دامدار بخواهد زايشها را در مدت زمان مشخصي متراكم كند و بره هـا و بزغالـه هـا در محـدوده زمـاني مشخـصي بـه دنيـا بياينـد، بايـد از روشهـاي هورموني استفاده كند. تولد همزمان بره ها و بزغاله ها مديريت زايـش و شـيردهي مـاده هـا و پرورش و تغذيه بره ها و بزغاله ها را در آينده راحت تر كـرده و ضـمناً امكـان فـروش بـره و بزغاله در فصلي از سال را كه بالاترين قيمت را دارد، فراهم ميكنـد )امكـان انتخـاب زمـان زايـش و در نتيجـه امكـان فـروش بـره هـا و بزغالـه در بهتـرين زمـان ممكـن(. همچنـين در صـورتيكه در گلـه برنامـه تلقـيح مـصنوعي در نظـر گرفتـه باشـد، همزمانـسازي فحلـي بـا هورمونها اجتناب ناپذير است و جزء لاينفك برنامه هاي تلقيح مصنوعي مـيباشـد. چراكـه در گوسفند و بز اولاً امكان تشخيص فحلي بدون حضور نر ممكن نيست و ثانياً در گوسفند تلقيح با اسپرم منجمد، راندمان بسيار پاييني دارد و لذا ترجيحاً بهتر است با اسپرم مايع تلقيح شوند كه لازمه آن همزمان كردن فحلي ميشها در روز اسپرمگيري از قوچ يا نهايتاً فـرداي روز اسپرمگيري ميباشد. چرا كه امكان ذخيره اسپرم مايع براي مدت طولاني وجود ندارد.
مزاياي همزمان سازي فحلي
- كوتاه نمودن دوره زايش دام ها
- توليدبره هاي هم سن براي فروش،پرواربندي وجايگزيني
- امكان انجام تلقيح مصنوعي و تسريع روند اصلاح نژاد
- امكان افزايش دوقلوزائي از طريق تزريـق گنـادوتروپين و تـاثير بهتـر و بيـشترِ فلاشـينگ تغذيه اي
- بهبود در امور مديريت تغذيه اي گله مولد و بره ها و بزغاله ها
- امكان مراقبت بهتر از ميشها و ماده بزها در اواخر آبستني، زايش و پس از آن
- كنترل زمان زايمان در طول سال براي استفاده مناسب از مراتـع و سـاير منـابع غـذايي در اختيار
- امكان ممانعت از مصادف شدن زمانهاي جفتگيري و زايـش بـا زمـان كـوچ در سيـستم عشايري
- و مهمتر از همه امكان اجراي برنامه سه بار زايش در دو سال مهمترين روش هم زمانسازي فحلي در گوسفند و بز، تيمار پروژسترون+PMSG اسـت. تيمـار ملاتـونين بـه تنهـايي )بـدون تيمـار پروژسـترون+PMSG( در همزمانـسازي فحلـي كاربردي ندارد.
توصيه اكيد: در گوسفند استفاده از روشهاي هم زمانسازي فحلي مبتني بر پروستاگلندين )كلوپروستنول يا تركيبات مشابه آن( كه در گـاو متـداول مـيباشـد، بـه هـيچ وجـه توصـيه نميشود )به دليل اثرات منفي روي لقاح(. در بز نيز با وجود پروتكلهاي معتبر با اسـتفاده از پروستاگلندين )پروتكل شركت اينتروت(، ولـي بـراي نـرخ بـاروري بهتـر، توصـيه موسـسه تحقيقات علوم دامي كشور استفاده از روشهاي بدون پروستاگلندين ميباشد كـه در جـاي خود جزئيات آن ارائه ميشود. در همزمانسازي فحلي نيز همانند القاء فحلي، استفاده توام از اثر نر )ورود ناگهاني قـوچ يا نربز( و فلاشينگ )شوك تغذيهاي( همراه با تيمار هورموني، رانـدمان كـار را بـسيار بهتـر خواهد كرد.
🐐🐑🐐